Voorzitter,
Een begroting is meer dan een overzicht van inkomsten en uitgaven. Het is een vooruitblik op de keuzes die wij als gemeente maken — en op de risico’s die wij bereid zijn te nemen met geld dat uiteindelijk van onze inwoners is.
En juist daarom wil de VPO vandaag beginnen met de olifant in de kamer: de bezuinigingen.
We weten dat er de komende jaren tekorten aankomen. Toch wordt de discussie over noodzakelijke bezuinigingen vooruitgeschoven naar volgend jaar.
De vraag is: waarom wachten? Waarom brengen we die discussie niet nu al eerlijk en open op tafel?
Want als we weten dat moeilijke keuzes onvermijdelijk zijn, dan is uitstel geen oplossing. Uitstel maakt de keuzes meestal alleen maar pijnlijker.
Wat de VPO vooral verbaast, is dat dit college de financiële problemen wel ziet aankomen, maar de noodzakelijke keuzes opnieuw voor zich uitschuift.
We weten dat er tekorten aankomen. We weten dat grote investeringen nog op de gemeente afkomen. En we weten dat tegenvallers bij gemeentelijke projecten bepaald geen uitzondering zijn.
Maar wat doet dit college? Het schuift de rekening en de moeilijke keuzes vooruit.
Voorzitter, dat is geen financiële strategie. Dat is wensdenken.
De VPO vindt dat geen verantwoord financieel bestuur.
In deze begroting ziet de VPO bovendien weinig motivatie of concrete intentie om de uitgaven te versoberen.
De VPO mist daar de bereidheid om werkelijk scherp naar de uitgaven te kijken. Het lijkt soms alsof we iedereen te vriend willen houden, terwijl juist nu scherpe keuzes nodig zijn.
We proberen de geit én de kool te sparen, maar dat lukt niet altijd.
Besturen is soms ook kiezen maar vooral ook, durven kiezen.
De VPO wil daarom niet alleen vragen om terughoudendheid, maar ook richting geven.
Wij stellen voor om vóór de eerstvolgende kaderbrief een concreet en financieel onderbouwd ombuigingspakket aan de raad voor te leggen.
Daarin horen wat ons betreft drie sporen thuis:
- Voorlopig geen nieuw structureel beleid, tenzij dit wettelijk verplicht is of volledig gedekt wordt.
- Een kritische doorlichting van externe inhuur, advieskosten en niet-wettelijke subsidies.
- Een scherpe prioritering en fasering van investeringen, waarbij veiligheid en noodzakelijk onderhoud voorgaan op uitbreiding, vernieuwing en wensen.
Voorzitter, dan willen wij niet opnieuw een inventarisatie van mogelijkheden, maar concrete voorstellen. Met bedragen, financiële effecten, alternatieven en gevolgen voor onze inwoners.
Voor de gemeentewerf betekent dit dat wij bij verdere financiële verplichtingen kritisch willen blijven toetsen of de gekozen oplossing nog steeds de meest doelmatige en betaalbare is.
Onze vraag aan het college is dan ook concreet: kan het college vandaag toezeggen dat de raad vóór de kaderbrief een financieel doorgerekend ombuigingspakket ontvangt? En zo nee, waarom niet?
Voorzitter,
Vorig jaar konden we in de plaatselijke pers lezen dat het geld tegen de plinten klotste.
Maar als we nu naar de cijfers kijken, zien we voor de komende drie jaar tekorten op rij. Pas in 2030 wordt weer een mogelijk overschot voorzien.
Een mogelijk overschot, want ook dat is nog geen zekerheid.
En wat gebeurt er als er in die komende jaren tegenvallers komen?
Want tegenvallers komen zelden gelegen. Een hogere rekening, een lagere bijdrage van het Rijk, een project dat duurder uitvalt dan gedacht — het zijn geen uitzonderingen, maar risico’s waar een gemeente rekening mee moet houden.
Die risico’s zien wij heel concreet in het accommodatiebeleid.
De gemeente heeft een groot en langjarig programma voor scholen, sporthallen, zwembaden, dorpshuizen en cultuurplekken.
Onderhoudsplannen en onderhoudsvoorzieningen van bestaande accommodaties moesten recent worden geactualiseerd.
Als renovatie of nieuwbouw wordt uitgesteld, moeten verouderde panden langer veilig, bruikbaar en betaalbaar worden gehouden. Dat leidt tot extra onderhoud en mogelijk extra veiligheidsmaatregelen.
Daar komt bij dat de afzonderlijke projecten nog per kredietvoorstel naar de raad komen.
Bouwkosten, indexatie, de beschikbaarheid van subsidies, bijdragen van partners, veranderende leerling- of gebruikersaantallen en nieuwe wetgeving kunnen de uiteindelijke kosten en opbrengsten beïnvloeden.
Juist daarom hoort de raad per project vooraf een actuele businesscase te zien: de totale investering, de structurele kapitaallasten, het onderhoud, de exploitatie, de verwachte energiebesparing, de gegarandeerde bijdragen van derden en een risicoreserve.
Anders weten we niet welke rekening uiteindelijk bij onze inwoners terechtkomt.
We moeten voorkomen dat we de huid verkopen voordat de beer geschoten is.
Dat brengt ons bij het Dorpsintrum in Donkerbroek. Dank voor de toelichting van de inspreker.
Laat duidelijk zijn: ook de VPO vindt dat het Dorpsintrum er moet komen. Het is een belangrijk project voor Donkerbroek en voor de leefbaarheid van het dorp. Wij hebben alle waardering voor de mensen die zich hiervoor inzetten. Maar juist omdat wij dit initiatief belangrijk vinden, moeten wij ook eerlijk zijn over de financiële risico’s.
Er is een bankgarantie afgegeven. Destijds is aangegeven dat hier geen enkel risico aan verbonden zou zijn. Inmiddels blijkt de werkelijkheid weerbarstiger.
Door onvoorziene omstandigheden en ICT-problemen bij de subsidieverstrekker moet er voor 1 januari opnieuw subsidie worden aangevraagd. En die subsidie is niet vanzelfsprekend: toekenning vindt plaats via loting.
Dat roept bij de VPO wel vragen op.
Was dit risico vooraf bekend? Is de raad destijds volledig geïnformeerd? En hoe zeker is het geld dat nu als dekking voor dit project wordt gezien? Daarbij moet ook de belangrijkste vraag gesteld worden, wie de financiële gevolgen draagt als de subsidie uiteindelijk niet wordt toegekend?
Want nu lijkt het erop dat een aanzienlijk bedrag simpelweg door het putje dreigt te spoelen.
Voorzitter,
Als een subsidie afhankelijk blijkt van loting, terwijl eerder is aangegeven dat er geen financieel risico zou zijn, dan hebben wij een probleem. Niet omdat het initiatief verkeerd is, maar omdat de financiële zekerheid mogelijk verkeerd is voorgesteld. En dan kun je jezelf, met enige ironie, afvragen of investeren in staatsloten niet meer zekerheid zou bieden. Maar achter die opmerking zit een serieuze boodschap.
Publiek geld vraagt om voorzichtigheid, transparantie en een eerlijke inschatting van risico’s. Niet om wensdenken.
Odrie zet Ooststellingwerf in verkiezingsstand met serie live radiodebatten
website maken